Ảnh hưởng của đặc điểm công ty đến sự điều chỉnh lợi nhuận sau kiểm toán: Trường hợp các công ty niêm yết tại Việt Nam


Tạp chí phát triển kinh tế
Năm thứ. 28(5) , Tháng 5/2017, Trang 32-55

Ảnh hưởng của đặc điểm công ty đến sự điều chỉnh lợi nhuận sau kiểm toán: Trường hợp các công ty niêm yết tại Việt Nam

Nguyen Viet & Nguyen Van Huong
DOI: Email: Đơn vị công tác: Ngày nhận bài: 06/02/2018 Ngày nhận bài sửa: 28/04/2020 Ngày duyệt đăng: 01/05/2017 Ngày xuất bản: 06/02/2018 Lượt xem: 8 Downloads: 0 Các định dạng trích dẫn Tóm tắt Nghiên cứu này xem xét ảnh hưởng của đặc điểm công ty đến khả năng trình bày sai lợi nhuận trên báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh và phải điều chỉnh lại khi có kết quả kiểm toán ở các công ty niêm yết tại VN. Dữ liệu được thu thập từ 2.490 báo cáo tài chính năm giai đoạn 2010–2015. Thông qua phương pháp hồi quy logistic, kết quả nghiên cứu tìm thấy bằng chứng một số đặc điểm công ty như: Lỗ ở năm trước, báo cáo năm trước trình bày sai, áp lực lợi nhuận ở năm hiện tại, tỉ số nợ, giá trị thị trường so với giá trị sổ sách có tác động đến khả năng trình bày sai lợi nhuận và phải điều chỉnh lại chỉ tiêu này khi có kết quả kiểm toán. Kết quả này là cơ sở để người sử dụng báo cáo tài chính nhận diện những công ty có khả năng trình bày sai lợi nhuận, từ đó có những quyết định kinh tế phù hợp. Từ khóa Đặc điểm công ty; Lỗ năm trước; Áp lực lợi nhuận; Báo cáo năm trước trình bày sai; Điều chỉnh lại lợi nhuận
Download
Tài liệu tham khảo \r\n Abbott,\r\nL. J., Parker, S., &\r\nPeters, G. F. (2004). Audit committee characteristics and\r\nrestatements. Auditing A Journal of Practice & Theory, 23(1), 69–87. \r\n Abdoli, M. R., & Nazemi, H. R. (2013). Effect of corporate governance and auditing\r\nquality on annual adjustment of financial statements. Journal of Social Issues & Humanities, 1(7), 201–205. \r\n Abdullah,\r\nS., Yusof, N., & Nor, M. (2010). Financial restatements and corporate\r\ngovernance among Malaysian listed\r\ncompanies. Managerial Auditing Journal,\r\n25(6), 526–552. \r\n Alyousef, Y. H., & Almutairi, R. A. (2010). An\r\nempirical investigation of accounting restatements by public companies:\r\nEvidence from Kuwait. International Review of Business Research Paper, 6(1), 513–535. \r\n Anderson,\r\nL. K., & Yohn, L. T. (2002). The\r\neffect of 10K restatements on firm value, information asymmetries, and\r\ninvestors' reliance on earnings. Retrieved May 25, 2017, from\r\nhttps://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=332380 \r\n Agrawal, A., &Chadha, S. (2005). Corporate governance and\r\naccounting scandals. The Journal\r\nof Law and Economic, 48(2),371–406. \r\n Ahmed,\r\nK., & Goodwin, J. (2007). An empirical investigation of earnings\r\nrestatements by Australian firms. Accounting\r\nand Finance, 47(1),1–22. \r\n Ball,\r\nR., & Brown, P. (1968). An empirical evaluation of accounting numbers. JournalofAccounting Research, 6(2), 159–178. \r\n Beasley, M. S. (1996). An empirical analysis of the\r\nrelation between the board of director composition and financial statement fraud. The Accounting Review,71(4), 443–465. \r\n Bell,\r\nT. B., Szykowny, S., & Willingham, J. J. (1991). Assessing the likelihood\r\nof fraudulent financial reporting: A cascaded logit approach. Working paper, KPMG, Peat Marwick.\r\nMontvale, NJ. \r\n Callen,\r\nJ. L., Livan, J., & Segal, D. (2002). Accounting restatements: Are they\r\nalways bad news for investors? Working\r\nPaper, University of Toronto. \r\n Cressey,\r\nD. R. (1973). Other people’s money. Montclair: Patterson Smith. \r\n Daboub,\r\nJ. A., Rasheed, M. A., Priem, L. R., & Gray, A. G. D. (1995). Top\r\nmanagement team characteristics and corporate illegal activity. The Academy\r\nof Management Review, 20(1),\r\n138–170. \r\n Dean, D. L., Mengüç, B.,\r\n& Myers, C. P. (2000). Revisiting firm characteristics,\r\nstrategy, and export performance relationship: A survey of the literature and\r\nan investigation of New Zealand small manufacturing firms. Industrial Marketing\r\nManagement, 29(5), 461–477. \r\n Dechow,\r\nP. M., Weili, G., Larson, C. R., & Sloan, R. G. (2011). Predicting material\r\naccounting misstatements. Contemporary\r\nAccounting Research, 28(1),\r\n17–82. \r\n Defond,\r\nL., & Jiambalvo, J. (1991). Incidence and circumstances of accounting\r\nerrors. Accounting Review, 66(3),\r\n643–655. \r\n Dichev,\r\nD. I., Graham, R. J., Harvey. R. C., & Rajgopal, S. (2013). Earnings\r\nquality: Evidence from the field. Journal of Accounting and Economics, 56(2–3),\r\n1–33. \r\n Eisenhardt, M.\r\nK. (1989). Agency theory: An assessment and review. The Academy of Management Review, 14(1), 57–74. \r\n Fama,\r\nE. F. (1970). Efficient capital markets:\r\nA review of theory and empirical work. The\r\nJournal of Finance, 25(2),\r\n383–417. \r\n Fama,\r\nE. & Jensen, M. C. (1983a). Agency problems and residual claims. Journal of Law & Economics, 26(2), 327–349. \r\n Friedman,\r\nM. (1970). The social responsibility of business is to increase its profits. New\r\nYorkTimes Magazine, 122–126. \r\n Government\r\nAccountability Office (GAO). (2007). Financial\r\nrestatement update of public company\r\ntrends market impacts, and regulatory enforcement activities, United\r\nStates. \r\n Guenther,\r\nD. A. (1994). Earnings management in response to corporate tax rate changes:\r\nEvidence from the 1986 tax reform act. TheAccounting Review, 69(1),\r\n230–243. \r\n Hailpern, M. S., & Visintainer, F. P. (2003). Odds ratios and logistic\r\nregression: Furtherexamples of their\r\nuse and interpretation. The Stata Journal, 3(3), 213–225. \r\n Hội kiểm\r\ntoán viên hành nghề VN (VACPA). (2013). Chương\r\ntrình kiểm toán mẫu. \r\n Jensen, M. & Meckling, W. (1976). Theory of the firm: managerial behavior, agency costs and\r\nownership structure. Journal of Financial\r\nEconomics, 3(4), 305–360. \r\n Jones,\r\nJ. (1991). Earnings management during import relief investigations. Journal\r\nof Accounting Research, 29(2), 193–228. \r\n Kinney,\r\nW. R. J., & McDaniel, L. S. (1989).\r\nCharacteristics of firms correcting previously reported quarterly earnings. Journal\r\nof Accounting and Economics, 11(1),\r\n71–93. \r\n Levitt,\r\nA. (1998). The importance of high-quality accounting standards. Accounting Horizons. 12(1), 79–82. \r\n Li, N.\r\n(2010). Negotiated Measurement Rules in Debt Contracts. Journal of Accounting Research, 48(5), 1103–1144. \r\n Lobo, G., & Zhao,\r\nY. (2013). Relation between audit effort\r\nand financialreportmisstatements: Evidence from quarterly and\r\nqnnualrestatements. The Accounting\r\nReview, 88(4), 1385–1412. \r\n Loebbecke, J. K., Eining, \r\nM., & Willingham, J. J. (1989). Auditors’ experience with \r\nmaterial irregularities: Frequency, nature, and detectability, Auditing.\r\nA Journal of Practice and Theory, 9(1),\r\n1–28. \r\n Lương Bằng. (2015). Tăng trưởng GDP giai đoạn 2011–2015 thấp nhất kể từ năm 2000. Truy cập ngày 25/05/2017, từ\r\nhttp://www.baohaiquan.vn/Pages/Tang-truong-GDP-giai-doan-2011-2015-thap-nhat-ke-tu-2000.aspx \r\n Minh\r\nAn. (2015). Liên tục chênh lệch sau kiểm\r\ntoán: Doanh nghiệp đang vẽ gì?. Truy cập ngày 23/05/2016, từ http://vietstock.vn/2015/10/lien-tuc-chenh-lech-sau-kiem-toan-doanh-nghiep-dang-ve-gi-737-441594.htm \r\n Mulyadi,\r\nS. M., Yunita, A., & Yanny, L. (2013). Analysis of corporate income tax rate changes and earnings management. Beykent\r\nUniversity Journal of Social Science, 6(2), 138– 143. \r\n Mỹ Hà,\r\n& Công Lý. (2014). Sau kiểm toán, 80%\r\ndoanh nghiệp phải điều chỉnh lãi sau thuế. Truy cập ngày 23/05/2016, từ http://vietstock.vn/2014/04/sau-kiem-toan-80-doanh-nghiep-phai-dieu-chinh-lai-sau-thue-737-341507.htm \r\n Palmrose,\r\nV. Z., & Scholz, S. (2000). Restated\r\nfinancial statements and auditor litigation. Retrieved May 21, 2016, from http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=248455 \r\n Palmrose,\r\nV. Z., Richardson, J. V., & Scholz, S. (2001). Determinants of market reactions to restatement announcements,\r\nUniversity of Kansas working paper. \r\n Peng, J. I. J., Lee, L. K., & Ingersoll, M. G.\r\n(2002). An introduction to logistic regression analysis\r\nand eporting. The Journal of Educational Research, 96(1), 3–14. \r\n Rezaei,\r\nF., & Mahmoudi, S. (2013). Relation between firm characteristics and\r\nfinancialrestatements. International\r\nResearch Journal of Applied and Basic Sciences, 5(4), 458–465. \r\n Richardson,\r\nS., Tuna, I., & Wu, M. (2002). Predicting earnings management: The case of\r\nearnings restatements. Working Paper,\r\nUniversity of Pennsylvania. \r\n Schipper,\r\nK. (1989). Commentary on earning management. Accountig Horizons, 3(4), 91–102. \r\n Trần\r\nThị Giang Tân, & Trương Thùy Dương. (2016). \r\nẢnh hưởng các đặc tính của hội đồng\r\nquản trị đến sai sót trọng yếu trên báo cáo tài chính: Bằng chứng thực nghiệm tại\r\nVN. Tạp chí Phát triển Kinh tế,27(8), 42–60. \r\n Trần Thị Phượng. (2017). Phát triển thị trường chứng khoán VN trong bối\r\ncảnh mới. Truy\r\ncập ngày 25/05/2017, từ http://tapchitaichinh.vn/thi-truong-tai-chinh/chung-khoan/phat-trien-thi-truong-chung-khoan-viet-nam-trong-boi-canh-moi-113013.html \r\n Vị\r\nXuyên. (2015). Chênh lệch lợi nhuận sau kiểm toán phổ biến, vì sao? Truy cập\r\nngày 23/05/2016, từ http://tinnhanhchungkhoan.vn/chung-khoan/chenh-lech-loi-nhuan-sau-kiem-toan-pho-bien-vi-sao-116678.html \r\n Watts,\r\nR. L. (1977). Corporate financial statements, a product of the market and\r\npolitical processes. Australian Journal\r\nof Management, 2(1), 53–75. \r\n Watts, R. L., & Zimmerman, L. J. (1978). Towards a positive theory of the\r\ndetermination of accounting standards. The Accounting Review, 53(1),\r\n112–134. \r\n Watts, R. L., & Zimmerman, L. J. (1986). Positive accounting theory. Englewood Cliffs, NJ: PrenticeHall. \r\n Xavier Potier. (2017). Công ty niêm yết: Đừng ngại thiết lập hệ thống kiểm toán nội bộ. Truy cập ngày 03/06/2017, từ http://tinnhanhchungkhoan.vn/chung-khoan/cong-ty-niem-yet-dung-ngai-thiet-lap-he-thong-kiem-toan-noi-bo-187319.html \r\n Yin,\r\nJ., & Cheng, A. (2004). Earnings\r\nmanagement of profit firms and loss firms in response to tax rate\r\nreductions. Review of Accounting and\r\nFinance, 3(1),67–92.

Phân tích tác động của đổi mới sáng tạo đến kết quả kinh doanh của các ngân hàng niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam

2025, Tạp chí Nghiên cứu Kinh tế và Kinh doanh Châu Á Mở rộng

Đầu tư trực tiếp nước ngoài vào bất động sản tại Việt Nam

2025, Tạp chí Nghiên cứu Kinh tế và Kinh doanh Châu Á Mở rộng

Đặc điểm của doanh nghiệp gian lận Báo cáo tài chính, phương thức gian lận và mục đích thực hiện gian lận - Nghiên cứu tại thị trường chứng khoán Việt Nam.

2025, Tạp chí Nghiên cứu Kinh tế và Kinh doanh Châu Á Mở rộng

Tóm tắt

TÓM TẮT : Nghiên cứu này tập trung nhận diện hành vi gian lận Báo cáo tài chính (GLBCTC) của các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam dựa trên lý thuyết về tam giác gian lận của Cressey (1953). Cụ thể, nghiên cứu nhằm nhận diện các khoản mục, tỷ số trên Báo cáo tài chính (BCTC) có sự nhạy cảm với hành vi GLBCTC trên ba khía cạnh là: đặc điểm doanh nghiệp gian lận, phương thức gian lận và mục đích gian lận. Với dữ liệu bao gồm 3.370 quan sát từ 350 doanh nghiệp niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam từ năm 2013 đến năm 2022 cho thấy các doanh nghiệp có tỉ lệ nợ cao, hay có vốn chủ sở hữu lớn đều gia tăng hành vi GLBCTC, với hình thức gian lận là khai khống doanh thu và khai thiếu chi phí, để làm đẹp các chỉ số về khả năng thanh toán (biểu hiện qua khả năng đảm bảo lãi vay), các chỉ số về khả năng sinh lời (biểu hiện qua EPS), và các chỉ số về hoạt động (biểu hiện qua số vòng quay hàng tồn kho). Ngoài ra, nghiên cứu cũng cung cấp bằng chứng về mối quan hệ hình chữ U giữa đặc điểm của doanh nghiệp có tỉ lệ nợ cao, hay vốn chủ sở hữu lớn, một cách riêng lẻ, với khả năng GLBCTC. Cụ thể khi tỉ lệ nợ, hoặc vốn chủ sở hữu còn ở mức thấp thì doanh nghiệp hạn chế thực hiện hành vi gian lận, nhưng khi quy mô này tăng lên thì doanh nghiệp gia tăng thực hiện GLBCTC. Abstract The research aims to identify factors affecting financial statement fraud in three aspects including characteristics of fraudulent companies, methods of fraud schemes, and motivations to commit fraud. The data used includes 3.370 observations from 350 companies listed on the Vietnamese stock exchange from 2013 to 2022. Research results show that companies with high debt ratios or large equity more likely to have committed financial statement fraud. Two common fraud schemes are the overstatement of sales and understatement of expenses, aimed at increasing solvency ratios (e.g., interest coverage ratio), profitability (e.g., earnings per share), and activity (e.g., inventory turnover). More importantly, the study provides evidence of a U-shaped relationship between companies with high debt ratios or large equity and fraudulent financial reporting. Specifically, when the debt or equity ratio is low, companies are less likely commit frauds. However, as the size of equity or debt increases, the likelihood of financial statement fraud also rises.

Download

Rủi ro, chênh lệch tỷ suất sinh lợi, và lựa chọn đầu tư của các doanh nghiệp Việt Nam: Những tác động từ bất ổn toàn cầu và chính sách tiền tệ

2025, Tạp chí Nghiên cứu Kinh tế và Kinh doanh Châu Á Mở rộng

Tóm tắt

Nghiên cứu này phát triển và kiểm định mô hình lựa chọn đầu tư dựa trên rủi ro và chênh lệch tỷ suất sinh lợi của các hình thức đầu tư dưới lăng kính của bất ổn toàn cầu và chính sách tiền tệ. Sử dụng dữ liệu bảng từ các doanh nghiệp phi tài chính niêm yết tại Việt Nam giai đoạn 2013-2021, chúng tôi nhận thấy rủi ro của việc đầu tư vào tài sản cố định và bất ổn chính sách kinh tế toàn cầu gia tăng khiến các doanh nghiệp đầu tư vào các tài sản tài chính nhiều hơn, đây có thể được xem là một nơi trú ẩn sinh lời và có tính thanh khoản cao. Chính sách tiền tệ có thể giúp chống lại hiện tượng tài chính hóa, tuy nhiên, khi đặt trong bối cảnh bất ổn toàn cầu thì vai trò của chính sách tiền tệ bị lấn át. Ngoài ra, không có bằng chứng cho thấy chênh lệch tỷ suất sinh lợi giữa đầu tư tài sản cố định và tài sản tài chính ảnh hưởng đến hành vi lựa chọn đầu tư tài chính của doanh nghiệp. Abstract This study develops and tests an investment choice model based on the risk and return gap of investment forms under the lens of global uncertainty and monetary policy. Using panel data from non-financial firms listed in Vietnam for the period 2013‒2021, we find that the risks of investing in fixed assets and global economic policy uncertainty increase, causing firms to invest more in financial assets, which can be considered a profitable and highly liquid haven. Monetary policy can help combat the phenomenon of financialization; however, in the context of global uncertainty, the role of monetary policy is diminished. Additionally, there is no evidence that the return gap between investments in fixed assets and financial assets affects the financial investment choice behavior of firms.

Download

Vốn Đầu tư Gián tiếp Nước ngoài vào Việt Nam

2025, Tạp chí Nghiên cứu Kinh tế và Kinh doanh Châu Á Mở rộng

Tóm tắt

Bài viết phân tích hình thái của vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài vào Việt Nam, bao gồm các yếu tố chi phối vốn và tương tác của loại vốn này với các biến số kinh tế vĩ mô khác. Với mẫu số liệu theo tháng từ 02/2018 đến 09/2024, mô hình vector tự hồi quy với hệ số thay đổi theo thời gian (TVC-BSVAR) ghi nhận rằng sự mất giá của đồng nội tệ (VND) dẫn đến suy giảm vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài (FII), trong khi tác động của lãi suất mục tiêu của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) và chênh lệch tăng trưởng trong nước và thế giới lại không rõ ràng. Theo chiều ngược lại, vốn FII cũng giúp củng cố giá trị đồng VND và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế trong nước. Trong các biến số vĩ mô của mô hình, tỷ giá hối đoái (VND/USD) đóng vai trò quan trọng nhất đối với độ dao động của vốn FII vào Việt Nam trong thời gian vừa qua. Các kết quả này áp dụng khá đồng nhất với loại hình vốn FII làm tăng vốn điều lệ của doanh nghiệp (FIIK), với riêng một điểm khác biệt ở mức tác động của mức lãi suất FED mạnh và tiêu cực đối với vốn FIIK. Abstract The paper investigates the pattern of foreing indirect investment into Vietnam, including its determinants and interaction wiht other macroeconomic variables. With a monthly data sample from February 2018 to September 2024, the vector autorecovery model with time-varying coefficients (TVC-BSVAR) records that the depreciation in local currency (VND) leads to decline in foreign indirect investment (FII), while the target effective rate by US Federal Reserve System (FED) and the gap between domestic and world economic growth rate are unclear. In the opposite direction, the FII capital strengthens the value of the VND and supports domestic economic growth. Among the macroeconomic variables, the foreign exchange rate (VND/USD) plays the most important role in the variation of FII for recent years. This result applies quite simultaneously to the FII that increases the charter capital of enterprises (FIIK), only with a difference in the strong and negative FED effective rate on the FIIK.

Download